تاریخچه اوپک

تاریخچه اوپک

تاریخچه اوپک ; اوپک یا سازمان کشورهای صادرکننده نفت یک سازمان بین المللی نفت می باشد. در این پست به بررسی تاریخچه و نحوه شکل گرفتن اوپک می پردازیم پس با پترول همراه باشید.

اوپک یا سازمان کشورهای صادرکننده به انگلیسی Organization of the Petroleum Exporting Countries یا OPEC یکی از تاثیر گذار ترین سازمان های نفت بین المللی است. از اغاز کار اوپک تا الان حدود ۵۶ سال میگذرد.

تاریخچه اوپک

اغاز به کار اوپک

اوپک در سپتامبر ۱۹۶۰ میلادی (۱۳۴۹ شمسی) در شهر بغداد تاسیس شد. تاسیس اوپک زمانی مطرح شد که قیمت نفت توسط شرکت های نفتی و خریداران پایین اورده شد. این روند باعث کاهش قیمت نقت شددر همین بین وزارای دو کشور نفتی بزرگ عربستان و ونزولا در جلسه ایده سازمانی برای یک پارچه سازی سیاست های نفتی را مطرح کردند . در سال ۱۹۶۰ با جمع شدن سران کشور های ایران، عربستان، عراق، ونزولا و کویت سازمان اوپک را پایه گذاری شد. در ابتدا اقای فواد روحانی برای دبیر کلی سازمان اوپک به مدت چهار سال انتخاب شد.

هدف اصلی اوپک جلو گیری از کاهش قیمت و انحصار طلبی شرکت های بزرگ نفتی و ایجاد وحدت بین کشور های صادر کننده بود.

 

مخالفت شرکت های نفتی با شروع کار اوپک

در ایتدا شرکت های نفتی شروع به تحریم و تحقیر اوپک و سیاست گذاری ان کردند. با گذشت زمان و عضویت کشور های بزرگ صادر کننده شرکت های نفتی متوجه شدند که دیگر نمی توانند نفت را ماننده قبل و فقط بر اساس سود خود خرید و فورش کنند. در دهه اول اغاز به کار اوپک ; این سازمان فعالیت خاصی نداست و حتی قیمت نفت روند نزولی پیدا کرد تا اینکه از سال ۱۹۷۱ با تلاش سازمان اوپک کمی تعدیل شد و در سال ۱۹۷۲ شاهد این بودیم که قیمت نفت سبک عربستان به ۹۰٫۱ دلار به ازای هر بشکه و در سال ۱۹۷۳ به ۸۳٫۲ دلار به ازای هر بشکه نفت برسد.

بیشتر بخوانید :  بهینه سازی مصرف انرژی و عدم موفقیت

در اکتبر سال ۱۹۷۳ با اغاز جنگ اعراب و اسرائیل اولین تصمیم دی اوپک گرفته شد که کشور های عربی صادر کننده نفت به برخی از کشور های صنعتی حامی اسرائیل نفت نفروشند . این تصمیم باعث کاهش تولیدات نفت و افزایش بی سابقه قیمت نفت در بازار های ازاد شد. سازمان اوپک با استفاده از این فرصت و برگزاری یک کنفرانس فوق العاده در تهران از زانویه سال ۱۹۷۴ قیمت نفت را به ۴۱٫۱۰ دلار به ازای هر بشکه نفت افزایش داد. بعد از این واقعه رسانه ها و سیاست مداران کشور های صنعتی تبلیغاتی ضد اوپک را اغاز کردند.

 

اثرات افزایش قیمت نفت در سال ۱۹۷۴

با افزایش ناگهانی درامد کشور های نفت خیر و صادر کننده نفت کشور ها تصمیمات درستی در خصوص مصرف این منبع اتخاد نکردند در حالی که کشور کویت صندوق ذخیره ارزی خود را تاسیس کرد. این درحالییست که کشور ایران تا همین چند وقت پیش صندوق ارزی نداشت.ازطرفی کشور امریکا با استفاده از این رشد درامد کشور های صادر کننده نفت با پیشنهاد فروختن سلاح های نظامی میزان قابل توجه ای سودکردند.

 

رژیم شاه به جای سرمایه گذارهای زیر بنایی در برنامه ریزی دراز مدت برای استفاده صحیح از این درآمد کلان، به دنبال واردات کالا های مصرفی رفت و این واردات به حدی بالا بود که کشتی های خارجی جهت تخلیه اجناس خود در بنادر ایرانی معطل می شدند و حتی گاهی برای تخلیه اجناس و کالاهای خود از هلی کوپتر استفاده می کردند. از سوی دیگر، دولت آمریکا هم بی‌کار ننشست. درست است که تصمیم به بالا بردن قیمت نفت با هدف کمک به اعضا اوپک بود، اما در نهایت به نفع آمریکا شد. دولت آمریکا در آن زمان وضعیت خوبی نداشت و تازه از جنگ ویتنام فارغ شده بود. حتی نیکسون رابطه دلار و طلا را از هم جدا کرده بود و از طرفی میدان های نفتی آلاسکا و و دریای شمال هم کشف شده بود ولی به دلیل پایین بودن قیمت نفت، استخراج نفت آنها توجیه اقتصادی نداشت. با گران شدن نفت، استخراج نفت این مناطق مقرون به صرفه شد. از سوی دیگر دولت امریکا به جهت جلوگیری از نفوذ شوروی در منطقه ، قصد داشت با اجرای برنامه ای به نام کمربند سبز، مرزهای شوروی را به‌خصوص در منطقه خلیج فارس، محصور کند . ایران در این برنامه جایگاه وی‍‍‍ژه ای داشت. وقتی قیمت نفت بالا رفت و درآمدهای ایران افزایش یافت، دولت امریکا به شاه پیشنهاد داد تا با خرید سلاح های نظامی قوای خود را تقویت کند و شاه نیز از این امر استقبال شایانی نمود. دولت آمریکا با این حرکت هم از نفوذ شوروی جلوگیری می کرد و هم اینکه پولی که از فروش نفت از امریکا خارج می شد مجددا توسط کشورهای تولید کننده نفت به بانکهای آمریکای باز می گشت. ضمن اینکه آمریکا می توانست با کنترل بازار انرژی به رقبای اروپایی و آسیایی خودش، مانند آلمان و ژاپن فشار وارد کند.

 

میزان تولیدات نفت در دنیا

کشور ها عضو اوپک

روابط کشور ها در سال های اغازین اوپک

روابط در اوپک به سه دسته تقسیم میشد:

  • گروه اول: کشور های به رهبری ایران که الجزایر و لیبی عضو فعال ان بودند و با توجه به تورم جهانی دنبال تعدیل قیمت نفت بودند
  • گروه دوم : کشور های به رهبری عربستان و امارات محتده عربی که دنبال کاهش قیمت نفت بودند
  • گروه سوم: این گروه شامل کشور های بی طرف که در شرایط با توجه به اوضاع ملی کشوران به یکی از دو گروه می پیوستند.
بیشتر بخوانید :  تولید نفت اوپک در ماه فوریه روزانه ٩٠ هزار بشکه کاهش یافت

در سال ۱۹۷۶ با افزایش اختلافات سیاسی در کنفرانس قطر برای اولین بار در تاریخ اوپک قیمت گذاری نفت دوسته شد. گروه اول به رهبری ایران خواهان افزایش ۱۵ درصدی قیمت نفت شدند و گروه دوم به رهبری عربستان و امارات محتده عربی فقط خواهان افزایش ۵ درصدی نفت بودند در کنفرانس بعدی در شهر استکهلم طرفین با افزایش ۱۰ درصدی قیمت به توافق رسیدند

رقابت بین ایران و اعراب در اوپک

از دیرباز کشور ایران با اعراب بر سر میزان تلید و قیمت نفت رقابت داشتند. در زمانی ملی شدن نفت و مشکلات صدارات نفت عربستان تولیدات خود رابالا برد و به عنوان بزرگ ترین صادر کنننده نفت جای ایران را در بازار گرفت اما در سال ۱۹۷۳ با حنگ اعراب و اسرائیل با تحریم فروش نفت اعراب به کشور های غربی ایران تولیدات خود را افزایش داد.

جایگاه فعلی اوپک

تاریخچه اوپک

میزان تولیدات نفت در دنیا

از سال ۱۹۸۳ به بعد اوپک روند نزولی را طی کرده است بنابر دلایل زیر

  1. عدم رعایت سهمیه بندی برخی از اعضا
  2. بازار نت به دست بورس و دلال ها افتاد

به طوری که امروزه اوپک جایگاه سابق خود را ندارد




پاسخ دهید